Εάν ρωτήσετε κατόχους συμβατικών (μη ηλεκτρικών) αυτοκινήτων θα σας πουν ότι το σημαντικότερο εμπόδιο για την αγορά ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου είναι η έλλειψη σταθμών φόρτισής του. Με τις υπάρχουσες υποδομές υποστηρίζουν ότι δεν έχετε τη δυνατότητα να συνδεθείτε με το δίκτυο όποτε και οπουδήποτε το θελήσετε προκειμένου να φορτίσετε το ηλεκτρικό σας αυτοκίνητο. Ο φόβος μήπως και δεν μπορέσουν να ανεφοδιαστούν με ενέργεια, όταν αυτό χρειαστεί, κρατάει ακόμα τους αγοραστές μακριά από τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα παρά το ότι η κατάσταση βελτιώνεται με γρήγορους ρυθμούς.
Οι ανεξέλεγκτα προσφερόμενες τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, οι τυχόν επιβαρύνσεις για τη στάθμευση κατά τη διάρκειά της φόρτισης και τα συνήθως περιορισμένα και ακατάστατα ωράρια λειτουργίας των όσων σταθμών φόρτισης έχουν εγκατασταθεί κάνουν ακόμα πιο σύνθετο το ζήτημα του ανεφοδιασμού των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Όμως τα βασικά ζητούμενα για την ευρύτερη διάδοση της ηλεκτροκίνησης είναι ακριβώς τα αντίθετα δηλαδή η προσφορά χαμηλού κόστους λειτουργίας σε συνδυασμό με τη μεγάλη ευκολία χρήσης.
Μια πρώτη επισκόπηση στις πληροφορίες που ακολουθούν:
Αναφέρονται πιο κάτω τα βασικά στοιχεία που αφορούν στη φόρτιση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Αρχίζοντας από τη φόρτιση στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας και προχωρώντας στον ανεφοδιασμό με ηλεκτρική ενέργεια σε δημοσίως προσβάσιμα σημεία φόρτισης κατά τις διαδρομές κίνησής τους. Επίσης περιλαμβάνονται πληροφορίες για τη διάρκεια των φορτίσεων και του κόστους τους.
Εάν είστε ήδη κάτοχος ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου θα μπορέσετε να αξιοποιήσετε όλες τις δυνατότητές του εάν έχετε προβλέψει:
- Να διαθέτετε το ειδικό καλώδιο φόρτισης για οικιακή φόρτιση ή φόρτιση στον τόπο εργασίας (φόρτιση Επιπέδου 1)
- Να έχετε ανοίξει έναν λογαριασμό σε κάποιο ή κάποια από τα δημοσίως προσβάσιμα δίκτυα φόρτισης που λειτουργούν στη χώρα
- Να έχετε κατανοήσει τα βασικά δεδομένα της χρήσης του ηλεκτρικού σας αυτοκινήτου
- Να έχετε αποκτήσει αντίληψη της απαιτούμενης διάρκειας φόρτισης, ανάλογα με τον τρόπο φόρτισης, όσο και της αντίστοιχης χρέωσης της ηλεκτρικής ενέργειας
Επειδή όμως η ηλεκτροκίνηση των αυτοκινήτων θα πρέπει να διατηρεί το πλεονέκτημα του χαμηλού λειτουργικού κόστους, έχει μεγάλη σημασία να επιλέγονται οι χαμηλού κόστους τρόποι φόρτισης οι οποίοι πρωτίστως συναντώνται στην οικιακή φόρτιση ή στη φόρτιση στο χώρο εργασίας και δευτερευόντως στα δίκτυα εκείνα τα οποία προσφέρουν την οικονομικότερη τιμή σε συνδυασμό με την απαραίτητη ευκολία πρόσβασης.
Επικρατούσα Ορολογία:
Πριν προχωρήσουμε σε λεπτομέρειες είναι βασικό να εξοικειωθούμε και με την επικρατούσα ορολογία:
Ο «επί του οχήματος» φορτιστής
Η συσκευή που χρησιμοποιείται για τη φόρτιση σε Επίπεδο 1 (Level 1) ή σε Επίπεδο 2 (Level 2) και η οποία ενσωματώνεται στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα από τον κατασκευαστή τους. Ονομάζεται ως ο «επί του οχήματος» φορτιστής. Μετατρέπει το εναλλασσόμενο ρεύμα (AC) του δικτύου σε συνεχές ρεύμα (DC) με τάση κατάλληλη για τη φόρτιση της συστοιχίας των συσσωρευτών του αυτοκινήτου. Η διάρκεια της φόρτισης ποικίλλει ανάλογα με τη χωρητικότητα των συσσωρευτών, την ισχύ του «επί του οχήματος» φορτιστή και την ηλεκτρική παροχή με την οποία συνδέεται αυτός κάθε φορά. Οι πλέον συνήθεις φορτιστές είναι μονοφασικοί με ισχύ 6,6 kW για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα (BEV’s) ή 3,3 kW για τα αναφορτιζόμενα υβριδικά αυτοκίνητα (PHEV’s). (Σημ. Σε αυτοκίνητα με μεγάλες συστοιχίες συσσωρευτών μπορεί να τοποθετηθούν από τον κατασκευαστή και τριφασικοί «επί του οχήματος» φορτιστές με ισχύ 11 kW ή και 22 kW). Ο αγοραστής του ηλεκτρικού αυτοκινήτου θα πρέπει να ζητάει ενημέρωση για τα στοιχεία του «επί του οχήματος» φορτιστή του προκειμένου να γνωρίζει πόσο γρήγορα θα μπορεί να το ανεφοδιάζει στο σπίτι ή στην επιχείρηση και τι είδους ηλεκτροπαροχή θα απαιτηθεί για την πλήρη αξιοποίηση αυτού του φορτιστή. Για την ταχεία ή την υπερταχεία φόρτιση με συνεχές ρεύμα (DC) δεν χρησιμοποιείται ό «επί του οχήματος» φορτιστής, ο οποίος παρακάμπτεται ηλεκτρικά, αλλά ειδικός εξωτερικός φορτιστής μεγάλης ισχύος εγκατεστημένος μόνιμα στον σταθμό φόρτισης.
EVSE
Τα αρχικά προέρχονται από τις λέξεις “Electric Vehicle Service Equipment.” Είναι η ενδιάμεση συσκευή ή διάταξη που διοχετεύει την ηλεκτρική ενέργεια του δικτύου στον ρευματολήπτη του αυτοκινήτου (Charging Port). Συνήθως είναι επίτοιχη ή έχει τη μορφή επιδαπέδιας κολώνας. (Σημ. Στα καλώδια τροφοδοσίας Επιπέδου 1 συνήθως βρίσκεται με τη μορφή μαύρου κουτιού ενσωματωμένου σε αυτά). Ο ρόλος της είναι να μεταφέρει την ηλεκτρική ενέργεια φόρτισης του αυτοκινήτου υπό συνθήκες ασφαλείας αλλά και επιθυμητού ελέγχου και διαχείρισης της.
Φόρτιση Επιπέδου 1 (Οικιακή)
Η πλέον αργή μορφή φόρτισης. Σχεδόν όλα τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα παραδίδονται με ένα καλώδιο κατάλληλο για αυτή την μορφή φόρτισης προκειμένου να συνδεθεί ο ρευματολήπτης του αυτοκινήτου με οποιονδήποτε οικιακό ρευματοδότη 120 V (ή 240 V αναλόγως της χώρας) με ασφάλεια 16 Α. Με τη φόρτιση αυτή και με τάση δικτύου 240 V μπορεί το ηλεκτρικό αυτοκίνητο να προσλαμβάνει αρκετή ηλεκτρική ενέργεια με ισχύ έως και 3 kW έτσι ώστε για κάθε ώρα φόρτισης να αποκτά αυτονομία μέχρι και 15 χλμ. Ενώ αυτός ο ρυθμός φόρτισης δεν ακούγεται ως εξαιρετικά εντυπωσιακός εντούτοις είναι υπεραρκετός για τη φόρτιση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων κατά τη διάρκεια της νύκτας αφού σε 6 έως 8 ώρες προσλαμβάνουν ενέργεια ικανή για διαδρομές από 90 έως 120 χιλιομέτρων.
Φόρτιση Επιπέδου 2 (Ημιταχεία)
Απαιτείται σύνδεση δικτύου μονοφασική 240 V ή τριφασική 240/400 V η οποία επιτυγχάνεται μέσω ενός κατάλληλου EVSE που διαθέτει εξαρτημένο καλώδιο σύνδεσης με τον ρευματολήπτη του αυτοκινήτου ή που διαθέτει ειδικό ρευματοδότη φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Στην περίπτωση αυτή για τη σύνδεση με το αυτοκίνητο απαιτείται η χρήση ειδικού εξωτερικού καλωδίου με το οποίο θα πρέπει να είναι εφοδιασμένος ο χρήστης. Οι φορτιστές Επιπέδου 2 έχουν ισχύ από 3 kW έως 22 kW και μπορούν να προσδώσουν στο ηλεκτρικό αυτοκίνητο, για κάθε ώρα φόρτισης, ενέργεια ικανή για διαδρομή από 20 έως 120 χιλιομέτρων.
Ταχεία φόρτιση με συνεχές ρεύμα (DC)
Στην περίπτωση αυτή παρακάμπτεται ο «επί του οχήματος» φορτιστής και χρησιμοποιείται εξωτερικός φορτιστής μεγάλης ισχύος (μέχρι και 175 kW) ό οποίος είναι ογκώδης, μόνιμα εγκατεστημένος στον χώρο στάθμευσης/φόρτισης και συνδέεται με το δίκτυο συνήθως με ισχυρή τριφασική παροχή. Στους φορτιστές ταχείας και υπερταχείας φόρτισης συνεχούς ρεύματος (50 kw έως 175 kw) τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μπορούν να φορτίσουν τους συσσωρευτές τους σε ποσοστό μέχρι και 80% σε χρονικό διάστημα από 30 έως 60 λεπτών της ώρας. Τρία πρότυπα ακροδεκτών ταχείας φόρτισης με συνεχές ρεύμα επικρατούν μέχρι τώρα. Το πρότυπο της Tesla το οποίο εφαρμόζεται στο ιδιόκτητο δίκτυο της εταιρείας στην Αμερική. Το πρότυπο CHAdeMO το οποίο γεννήθηκε και επικρατεί κυρίως στις Ασιατικές χώρες αλλά χρησιμοποιείται τόσο στην Αμερική όσο και στην Ευρώπη και τέλος το πρότυπο SAE Combo το οποίο όχι μόνο επικρατεί στην Ευρώπη αλλά τείνει πλέον να καταστεί ως το παγκόσμιας αποδοχής πρότυπο.
Πόσο κοστίζει η φόρτιση ενός Ηλεκτρικού Αυτοκινήτου?
Τα περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα φορτίζονται το βράδυ στο σπίτι ή στο χώρο στάθμευσης της επιχείρησης, προκειμένου για εταιρικούς στόλους. Στις τελευταίες αυτές περιπτώσεις συνιστάται η εγκατάσταση συστημάτων φόρτισης Επιπέδου 2. Τέτοια συστήματα κοστίζουν από 600 έως 1200 Ευρώ ή ακόμα και χαμηλότερα. Στην τιμή αυτή θα πρέπει να προστεθεί και το κόστος εγκατάστασης το οποίο δεν υπερβαίνει συνήθως τα 250 έως 300 Ευρώ. Για την απλή ολονύκτια φόρτιση στο σπίτι δεν χρειάζεται τίποτα περισσότερο από ένα ρευματοδότη οικιακού τύπου με γραμμή κατάλληλη και ασφάλεια 16 Αμπέρ. Από τη στιγμή που υλοποιηθεί η εγκατάσταση, το κόστος φόρτισης είναι ίσο με το κόστος κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και τίποτα περισσότερο. Υπάρχουν επίσης και οι δυνατότητες αξιοποίησης των ανά περίπτωση παρεχόμενων μειωμένων τιμολογίων για συγκεκριμένες χρονικές περιόδους του 24ώρου.
Κόστος διαδρομών με το ηλεκτρικό αυτοκίνητο:
Εάν υποθέσουμε ότι εφαρμόζεται για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ένα οικιακό τιμολόγιο το οποίο χρεώνει 0,11 Ευρώ ανά kWh και ότι οι επιβαρύνσεις που σχετίζονται με την κατανάλωση επαυξάνουν αυτήν την τιμή κατά 50% δηλαδή την ανεβάζουν στα 0,165 Ευρώ, τότε το ηλεκτρικό αυτοκίνητο που καταναλώνει 20 kWh για κάθε 100 χλμ διαδρομής θα απαιτήσει για τη διαδρομή αυτή ενέργεια αξίας 3,30 Ευρώ δηλαδή περίπου ίση με την αξία 2 λίτρων βενζίνης. Σημειωτέον ότι τα μεσαίου μεγέθους ηλεκτρικά αυτοκίνητα καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια που κυμαίνεται από 13 kWh έως και 16 kWh για κάθε 100 χλμ. Επομένως το λειτουργικό κόστος μειώνεται αντίστοιχα όπως επίσης μειώνεται ακόμα περισσότερο (κατά 30% περίπου) εάν αξιοποιηθεί για τη φόρτιση το μειωμένο νυκτερινό τιμολόγιο. Στις περιπτώσεις αυτές το κόστος διαδρομής συνήθως μειώνεται τόσο ώστε τελικά αντιστοιχεί με την αξία κατανάλωσης 1 λίτρου βενζίνης για κάθε 100 χλμ.
Προετοιμαστείτε για τη φόρτιση:
Μερικές συμβουλές για να αποφεύγονται τα συνηθισμένα λάθη:
- Πληροφορηθείτε για τα προσφερόμενα κίνητρα — Αυτό ισχύει τόσο για την αγορά του ίδιου του αυτοκινήτου όσο και για την εν συνεχεία εξυπηρέτησή του σε δημοσίως προσβάσιμα δίκτυα φορτιστών. Γνωρίζοντας τις τελικές τιμές θα κάνετε ορθή επιλογή και θα εκτιμήσετε το συνολικό κόστος των μετακινήσεων σας σε βάθος χρόνου.
- Προετοιμάστε τη φόρτιση του αυτοκινήτου σας εκεί που θα βρίσκεται σταθμευμένο για τις περισσότερες ώρες του 24ώρου— Συνήθως είναι στο χώρο διανυκτέρευσης του αυτοκινήτου η/και στο χώρο παραμονής του κατά τη διάρκεια της εργασίας.
- Βεβαιωθείτε ότι η ηλεκτροπαροχή είναι κατάλληλη— Το κρίσιμο στοιχείο είναι η ένταση του ρεύματος για την οποία είναι κατάλληλη η γραμμή και η ασφάλεια. Ο κοινός ρευματοδότης πρέπει να μπορεί να παρέχει 16 Αμπέρ. Εάν πρόκειται να εγκατασταθεί ένα Wall Box καλό θα είναι η γραμμή τροφοδοσίας να είναι κατάλληλη για 32 Αμπέρ και να ασφαλίζεται με ασφάλεια 40 Αμπέρ. Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή ή φόρτιση με ισχύ 7 kW. Εάν μάλιστα διατίθεται τριφασική παροχή 32 Α τότε η ισχύς αυτή μπορεί να φτάσει τα 22 kW. Για την αξιοποίησή της όμως θα πρέπει και ό «επί του οχήματος φορτιστής να είναι τριφασικός για ισχύ 22 kW (λίγα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέχρι τώρα διαθέτουν τόσο ισχυρό φορτιστή).
- Εντοπίστε τους δημοσίως προσβάσιμους φορτιστές της περιοχής που συνήθως κινείται το αυτοκίνητο.— Γνωρίζοντας τις παρεχόμενες υπηρεσίες φόρτισης στην περιοχή σας ίσως να σας εξυπηρετούσε η συμπλήρωση της φόρτισης του αυτοκινήτου κατά τη διάρκεια επισκέψεων των χώρων που τις διαθέτουν (χώροι στάθμευσης, υπεραγορές κ.λπ.)
- Εντοπίστε τους ταχυφορτιστές συνεχούς ρεύματος τόσο στην περιοχή σας όσο και κατά μήκος του ταξιδιού σας— Γνωρίζοντας ένα ταχυφορτιστή στην περιοχή σας ίσως φορτίσετε εκεί πλήρως τους συσσωρευτές σας προκειμένου να μετακινηθείτε εκτάκτως κάπου μακριά. Γνωρίζοντας τους ταχυφορτιστές κατά μήκος του ταξιδιού σας θα προγραμματίσετε και τη στάση ή τις στάσεις ανεφοδιασμού σας.
- Ενημερωθείτε για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας των παρόχων της περιοχής σας όπως και για τα τυχόν προσφερόμενα προγράμματα μειωμένου κόστους κατά τη διάρκεια του 24ώρου.Με τις πληροφορίες αυτές θα προγραμματίσετε τους ανεφοδιασμούς του ηλεκτρικού σας αυτοκινήτου κατά τρόπο τέτοιο ώστε να απολαύσετε τις ωφέλειες τις εξοικονόμησης ενέργειας και του χαμηλού λειτουργικού κόστους που σας προσφέρει.
Η Ηλιακή Ενέργεια
Οι κάτοχοι ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα ήταν ευτυχείς εάν χρησιμοποιούσαν για την κίνησή τους μόνο ηλεκτρική ενέργεια που να παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Ακόμα περισσότερο ευτυχείς θα ήταν εάν αυτή η ενέργεια είχε παραχθεί από τους ίδιους και δεν θα χρεωνόταν με τιμολόγιο βασισμένο στην κατανάλωση. Η απάντηση στο θέμα αυτό δεν μπορεί βέβαια να είναι οτιδήποτε άλλο από την εγκατάσταση ηλιακών φωτοβολταϊκών στοιχείων στο σπίτι ή και μικρών ανεμογεννητριών για όσους κατοικούν εκτός πόλης. Στις χώρες με ικανή ηλιοφάνεια και κανονισμούς που διευκολύνουν αυτού του είδους τις ιδιωτικές εγκαταστάσεις πολλοί κάτοχοι ηλεκτρικών αυτοκινήτων έχουν προχωρήσει σε τέτοιες λύσεις. Για το λόγο αυτό πολλοί κατασκευαστές συστημάτων EVSE προβλέπουν τη δυνατότητα παράλληλης σύνδεσης της τοπικής πηγής ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνη του δικτύου όπως και με λογισμικό διαχείρισης για την πλήρη αξιοποίησή της κατά τη φόρτιση του αυτοκινήτου.
Για ακόμα μεγαλύτερη ενθάρρυνση αξιοποίησης αυτοπαραγόμενης καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας για την κίνηση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων πολλοί κατασκευαστές όπως είναι η Ford ή η Tesla προσφέρουν στους ενδιαφερόμενους πελάτες τους κίνητρα για την αγορά και εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων.
